Filmregisseur Frans Weisz is op 7 december 2025 op 87-jarige leeftijd overleden.

Introductie

Frans Weisz was een van de meest invloedrijke Nederlandse filmregisseurs van zijn generatie, bekend als pionier van de Nederlandse nouvelle vague in de jaren zestig. Met meer dan dertig films op zijn naam en een carrière die meer dan vijf decennia omspande, zette hij de Nederlandse cinema op de internationale kaart. Zijn werk onderscheidde zich door psychologische diepgang, experimentele filmtechniek en een kritische blik op de maatschappij.

Carrière en prestaties

Frans Andor Benjamin Weisz werd geboren op 23 juli 1938 in Amsterdam. Hij studeerde aan de Amsterdamse Filmacademie en ontving vervolgens een studiebeurs voor de prestigieuze Italiaanse filmschool Centro Sperimentale di Cinematografia in Rome, waar hij internationale filmische invloeden opdeed die zijn latere werk sterk zouden kleuren.

In 1964 debuteerde Weisz met de korte film Een zondag op het eiland van de Grande Jatte. Twee jaar later regisseerde hij Het gangstermeisje (1966), dat beschouwd wordt als de eerste Nederlandse nouvelle vague film. Met deze productie introduceerde hij de esthetiek van de Franse nouvelle vague in Nederland, met nadruk op psychologische complexiteit, experimentele montage en maatschappijkritiek, waarmee hij de Nederlandse filmtaal voorgoed verbreedde.

Zijn belangrijkste films en werken op een rij:

  • Het gangstermeisje (1966), zijn doorbraakfilm en mijlpaal in de Nederlandse filmgeschiedenis
  • De Inbreker (1972)
  • Rooie Sien (1975), inzending voor het 9e Moskow International Film Festival
  • Charlotte (1981)
  • Havinck (1987), geselecteerd voor de Un Certain Regard sectie van het Filmfestival van Cannes in 1988
  • Leedvermaak (1989), waarvoor hij zijn eerste Gouden Kalf voor Beste Regisseur ontving
  • Bij nader inzien (1991), televisieserie waarvoor hij zijn tweede Gouden Kalf voor Beste Regisseur won
  • The Betrayed (1993), inzending voor het 43e Berlijn International Film Festival
  • Hoogste Tijd (1995)
  • Qui vive (2002)
  • Happy End (2009)
  • Leven? Of theater? (2012), een documentaire die hij op 74-jarige leeftijd voltooide

Weisz ontving twee keer het Gouden Kalf voor Beste Regisseur, in 1989 en in 1991, wat hem plaatst onder de meest gewaardeerde Nederlandse filmmakers van zijn generatie. In 2018 ontving hij de ShortCutz Amsterdam Career Award, een erkenning voor zijn gehele loopbaan. Zijn films werden geselecteerd voor internationale filmfestivals van wereldklasse, waaronder Cannes, Berlijn en Moskou, wat aantoont dat hij ook buiten Nederland als serieuze filmmaker werd erkend.

Zijn overgang van speelfilms naar televisie, met de serie Bij nader inzien, en later naar documentaire toonde zijn veelzijdigheid als filmmaker. Met Leven? Of theater? (2012) gaf hij blijk van een blijvende artistieke vitaliteit op gevorderde leeftijd.

Privéleven

Frans Weisz werd geboren als zoon van het Joodse echtpaar Géza Weisz (1904-1944) en Sara Drielsma (1904-1979). Zijn vader was een gevierd acteur in Duitsland die in 1933 voor het naziregime naar Nederland vluchtte en later omkwam in Auschwitz. Deze familiegeschiedenis gaf het werk van Weisz een humanistische dimensie en een kritische houding tegenover maatschappelijke onrechtvaardigheid, die in zijn films regelmatig doorklinkt.

Weisz is de vader van acteur Géza Weisz, geboren in 1986, die eveneens een gewaardeerde naam opbouwde in de Nederlandse film en het theater. Daarmee vertegenwoordigt de familie Weisz meerdere generaties van artistieke betrokkenheid bij het Nederlandse culturele leven.

Overlijden

Frans Weisz overleed op 7 december 2025 op 87-jarige leeftijd in Amsterdam, de stad waar hij geboren was. Zijn overlijden was het gevolg van complicaties van de ziekte van Alzheimer. Weisz keerde aan het einde van zijn leven terug naar de plek waar zijn bijzondere filmcarrière ooit begon.

Afsluiting

Met het overlijden van Frans Weisz verliest de Nederlandse film een van zijn meest bepalende stemmen, een regisseur die de grenzen van de Nederlandse cinema verlegde en haar op internationale podia bracht. Zijn films, van het baanbrekende Het gangstermeisje tot de reflectieve documentaire Leven? Of theater?, getuigen van een kunstenaarschap dat vijf decennia lang actueel en gedurfd bleef. Op Overleden.net vind je meer bekende overledenen uit de filmwereld.

Dit artikel is opgesteld met ondersteuning van AI-tools en geverifieerd door de redactie van Overleden.net.