Pianist Gary Graffman is op 27 december 2025 op 97-jarige leeftijd overleden.

Introductie

Gary Graffman was een Amerikaans pianist die gedurende meer dan zeven decennia een prominente rol speelde in het klassieke muzieklandschap van de Verenigde Staten. Hij verwierf internationale erkenning met zijn vertolkingen van het Romantische pianorepertoire, waaronder opnamen van Rachmaninoff en Prokofiev die tot de referentie-opnamen van hun tijd worden gerekend. Na een blessure aan zijn rechterhand bouwde hij een tweede carrière op als specialist in het linkerhandrepertoire en als een van de meest invloedrijke pianodocenten van zijn generatie.

Muzikale carrière

Graffman werd op 14 oktober 1928 geboren in New York als kind van Russisch-Joodse immigranten. Hij begon op driejarige leeftijd piano te spelen en toonde al vroeg een uitzonderlijk talent. Op zevenjarige leeftijd werd hij toegelaten tot het Curtis Institute of Music in Philadelphia, waar hij les kreeg van Isabelle Vengerova, een leerling van de Russische pianotradities. Later studeerde hij aan hetzelfde instituut bij Rudolf Serkin, een van de meest gezaghebbende pianisten van de twintigste eeuw, en onderhield hij informele contacten met Vladimir Horowitz.

In 1946 maakte Graffman zijn professioneel debuut met het Philadelphia Orchestra onder leiding van Eugene Ormandy. In 1949 won hij de Leventritt Competition, destijds een van de meest prestigieuze internationale pianoconcoursen, wat zijn internationale doorbraak definitief bevestigde. In de decennia die volgden bouwde hij een reputatie op als een technisch virtuoze en muzikaal diepgravende concertpianist, gespecialiseerd in het Romantische repertoire.

Zijn belangrijkste opnamen uit deze periode omvatten:

  • De Rhapsody on a Theme of Paganini van Rachmaninoff, opgenomen in 1964 met Leonard Bernstein en het New York Philharmonic
  • Het Pianoconcerto nr. 3 van Prokofiev, opgenomen in 1966 met George Szell en het Cleveland Orchestra

Deze opnamen worden beschouwd als normatieve vertolkingen van het Romantische pianorepertoire en worden tot op heden herdrukt en beluisterd. Zijn samenwerking met dirigenten als Bernstein en Szell plaatste hem in de eerste rang van de Amerikaanse concertpianisten van de naoorlogse generatie.

In 1977 verstuikte Graffman zijn rechter ringvinger, een blessure die leidde tot een permanente handicap. In 1979 moest hij het pianospelen met zijn rechterhand definitief opgeven. Waar deze tegenslag voor de meeste pianisten het einde van de carrière zou hebben betekend, transformeerde Graffman de situatie in een nieuwe artistieke onderneming. Hij richtte zich volledig op het repertoire voor de linkerhand alleen, een specialistisch maar veelzijdig corpus van werken dat door componisten speciaal voor pianisten met een handbeperking was geschreven of alsnog voor hem werd gecomponeerd.

In 1985 gaf hij de moderne première van het herontdekte Pianoconcerto voor de linkerhand van Erich Wolfgang Korngold, een werk dat lange tijd als verloren werd beschouwd. Gedurende zijn tweede carrière liet hij zeven nieuwe werken voor linkerhand speciaal voor hem componeren, waarmee hij fungeerde als een actieve katalysator voor de uitbreiding van dit specialistische repertoire. Zijn interpretaties van deze werken werden beschouwd als normatief binnen het genre.

Carrière en prestaties

Graffman was van 1986 tot 1995 directeur van het Curtis Institute of Music, en vervulde daarna de rol van voorzitter tot aan zijn overlijden. Onder zijn leiding groeide het instituut uit tot een van de meest selectieve en gerenommeerde muziekopleidingen ter wereld. In deze hoedanigheid begeleidde hij generaties jonge pianisten op het hoogste niveau.

Als pedagoog verwierf Graffman wereldwijde faam door zijn begeleiding van een reeks uitzonderlijke talenten. Zijn bekendste leerlingen zijn:

  • Lang Lang, die uitgroeide tot een van de meest beluisterde klassieke pianisten van zijn generatie
  • Yuja Wang, internationaal gevierd om haar technische virtuositeit en expressieve kracht
  • Haochen Zhang, winnaar van de Van Cliburn International Piano Competition in 2009

Zijn pedagogische methode, geworteld in de Russische pianotradities die hij zelf via Vengerova en Serkin had ontvangen, stelde hem in staat om die traditie door te geven aan een nieuwe generatie die op de grootste podia ter wereld actief is.

Privéleven

Gary Graffman werd geboren in New York als kind van Russisch-Joodse immigranten, die hem al op zeer jonge leeftijd in aanraking brachten met de muziek. Hij bleef zijn hele leven verbonden aan New York en aan het Curtis Institute of Music in Philadelphia. Verdere bijzonderheden over zijn privéleven zijn niet publiek bekend.

Overlijden

Gary Graffman overleed op 27 december 2025 op 97-jarige leeftijd in New York, de stad waar hij was geboren. De doodsoorzaak is niet publiek bekendgemaakt. Zijn overlijden werd herdacht door het Curtis Institute of Music, waar hij decennialang als docent, directeur en voorzitter had gewerkt.

Afsluiting

Met het overlijden van Gary Graffman verliest de klassieke muziekwereld een pianist en pedagoog van zeldzame veelzijdigheid, die zowel als concertsolist als als docent een blijvende stempel heeft gedrukt op zijn vakgebied. Zijn vermogen om na een ingrijpende fysieke beperking een tweede volwaardige artistieke carrière op te bouwen, en zijn bijdrage aan de vorming van een nieuwe generatie toptalenten via het Curtis Institute of Music, maken zijn erfenis uitzonderlijk breed. Op Overleden.net vind je meer bekende overledenen uit de muziekwereld.

Dit artikel is opgesteld met ondersteuning van AI-tools en geverifieerd door de redactie van Overleden.net.