filosoof Paolo Virno is op 7 november 2025 op 73-jarige leeftijd overleden.

Introductie

Paolo Virno was een invloedrijke Italiaanse filosoof, bekend om zijn werk op het gebied van arbeid, taal en sociale organisatie binnen het hedendaagse kapitalisme. Hij wordt vaak toegerekend tot de school van het Italiaans autonoom marxisme en zijn bekendste werk is ‘A Grammar of the Multitude: For an Analysis of Contemporary Forms of Life’ uit 2004.

Carriere en oeuvre

Paolo Virno werd geboren op 27 juni 1952 in Napels, Italië. Hij was een centrale figuur in de Italiaanse operaïstische beweging (operaismo) van de jaren 1970, die zich richtte op de analyse van arbeid en sociale conflicten. Zijn carrière en oeuvre zijn als volgt te schetsen:

  • Virno was lid van de groep Potere Operaio (Arbeidermacht), een belangrijke autonome marxistische organisatie in Italië, actief van 1967 tot 1973.
  • In 1979 werd hij gearresteerd en veroordeeld tot drie jaar preventieve gevangenis en een jaar huisarrest, wat een belangrijke wending in zijn carrière markeerde.
  • Na zijn vrijlating in de jaren 1980 ontwikkelde hij zich tot theoreticus van de ‘immateriële arbeid’ en de ‘multitude’.
  • In 2004 publiceerde hij ‘A Grammar of the Multitude’, waarin hij hedendaagse samenlevingen analyseert als netwerken van individuen met gedeelde capaciteiten voor spreken en denken.
  • Virno was verbonden aan de Universiteit van Chieti-Pescara in Italië als docent filosofie.

Virno’s werk richtte zich op thema’s zoals immateriële arbeid, de rol van taal en intellect, en de publieke sfeer in relatie tot hedendaagse vormen van arbeid. Zijn theorieën werden vaak gelezen in dialoog met en als kritiek op het werk van Antonio Negri en Michael Hardt, vooral over postfordistische productie en sociale organisatie.

Priveleven

Paolo Virno was een terughoudende figuur in het publieke leven. Hij concentreerde zich voornamelijk op zijn academische werk en zijn bijdragen aan de filosofie. Er is weinig bekend over zijn persoonlijke leven, maar zijn betrokkenheid bij de Italiaanse autonome beweging en zijn latere theoretische reflecties hebben zijn denken en schrijven diepgaand beïnvloed.

Overlijden

Paolo Virno is op 7 november 2025 op 73-jarige leeftijd overleden. De plaats van overlijden is tot op heden onbekend. Zijn overlijden heeft geleid tot reacties van academische kringen en collega’s die zijn invloed op de politieke filosofie en sociale theorie hebben erkend.

Afsluiting

Met het overlijden van Paolo Virno verliest de filosofische wereld een belangrijke stem in de discussie over arbeid en sociale organisatie. Zijn werk heeft een blijvende impact gehad op de manier waarop we hedendaagse samenlevingen begrijpen en vormt een essentieel onderdeel van de culturele en intellectuele traditie van het autonome marxisme. Op Overleden.net vind je meer bekende overledenen uit de culturele wereld.

Dit artikel is opgesteld met ondersteuning van AI-tools en geverifieerd door de redactie van Overleden.net.