Islamitisch geleerde Fethullah Gülen is op 20 oktober 2024 op 83-jarige leeftijd overleden.

Introductie

Fethullah Gülen was een Turks islamitisch geleerde, prediker, schrijver en activist die wereldwijd bekendheid verwierf als de grondlegger van de Hizmet-beweging, ook wel de Gülenbeweging genoemd. Vanuit zijn zelfgekozen ballingschap in de Verenigde Staten oefende hij decennialang invloed uit op het islamitisch onderwijs en de interculturele dialoog. Zijn overlijden trekt internationale aandacht vanwege de politiek geladen context rondom zijn leven en het conflict met de Turkse overheid.

Carrière en prestaties

Gülen werd op 27 april 1941 geboren in Pasinler, in de provincie Erzurum in Turkije. Al op jonge leeftijd ontwikkelde hij zich tot een invloedrijk prediker binnen de soennitische islam, sterk beïnvloed door het gedachtegoed van de islamitische geleerde Said Nursî. Zijn preken en lessen trokken in de jaren zestig en zeventig grote aantallen aanhangers in Turkije.

In de decennia die volgden, bouwde Gülen aan een wereldwijd netwerk van scholen, universiteiten en maatschappelijke organisaties dat bekendstaat als de Hizmet-beweging. De beweging legde sterk de nadruk op onderwijs, interfaith dialoog en het combineren van islamitische waarden met moderne wetenschap. Op zijn hoogtepunt was de beweging actief in meer dan honderd landen.

Zijn invloed werd internationaal erkend:

  • In 2013 riep TIME Magazine hem uit tot een van de invloedrijkste mensen ter wereld.
  • In 2015 ontving hij de Gandhi King Ikeda Award for Peace, een internationale onderscheiding voor zijn bijdrage aan vrede en dialoog.
  • Hij publiceerde talrijke werken over islam, ethiek en onderwijs, waaronder het boek The Essentials of the Islamic Faith.

Gülen gold voor zijn aanhangers als een spiritueel en intellectueel leider die streefde naar een vredevolle, op dialoog gerichte islam. Critici en de Turkse overheid beoordeelden zijn beweging en invloed echter fundamenteel anders.

Privéleven

Fethullah Gülen was van Turkse nationaliteit en leefde een teruggetrokken bestaan. Vanaf 21 maart 1999 verbleef hij in Saylorsburg, in de Amerikaanse staat Pennsylvania, waar hij tot aan zijn dood zou blijven. Over zijn persoonlijk leven zijn weinig publieke details bekend; Gülen presenteerde zichzelf hoofdzakelijk via zijn religieuze en intellectuele werk.

Overlijden

Fethullah Gülen overleed op 20 oktober 2024 op 83-jarige leeftijd in Pennsylvania, Verenigde Staten. De exacte doodsoorzaak is niet publiek bekendgemaakt. Hij werd begraven nabij het Chestnut Retreat Center in Pennsylvania, de plek die jarenlang het centrum van zijn activiteiten in ballingschap was.

De relatie tussen Gülen en de Turkse staat was al jaren gespannen. Na de mislukte militaire coup in Turkije van juli 2016 wees de Turkse overheid hem aan als de hoofdverantwoordelijke. Gülen ontkende elke betrokkenheid. In 2017 werd hij door de Turkse overheid van zijn staatsburgerschap ontdaan. Turkije had herhaaldelijk om zijn uitlevering verzocht, een verzoek dat de Verenigde Staten nooit inwilligden. Reacties op zijn overlijden vanuit zijn beweging en internationale supporters onderstreepten zijn betekenis als religieus leider en pleitbezorger van dialoog.

Afsluiting

Met het overlijden van Fethullah Gülen verliest de islamitische wereld een van haar meest besproken en invloedrijke geleerden van de afgelopen decennia. Zijn nalatenschap is onlosmakelijk verbonden met de Hizmet-beweging en de wereldwijde discussie over de rol van islam in het onderwijs en de samenleving. Of men hem nu beschouwt als een vredestichter of als een controversiële figuur, zijn impact op miljoenen mensen wereldwijd is onmiskenbaar.

Op Overleden.net vind je meer bekende overledenen uit de wereld van religie en activisme.

Dit artikel is opgesteld met ondersteuning van AI-tools en geverifieerd door de redactie van Overleden.net.